Dzień dobry wszystkim!
Witamy się dzisiaj w poście z zupełnie nowej serii. Niewyjaśniona logika końskich maści to seria poświęcona omówieniu kolorów umaszczeń tych zwierząt. Będziemy omawiać w niej tajniki genetyki maści, od maści podstawowych po tajemnicze chimery! Dodatkowo, za przykłady będą się tu pojawiać konie ze Star Stable. Niestety, niektórych maści nie ma, póki co, dostępnych w grze, więc będę musiała bazować na zdjęciach koni z prawdziwego życia albo na specjalnie przygotowanym rysunku konia, którego poznacie już niedługo!
W tym poście opowiemy sobie krótko o historii końskich umaszczeń, przypomnimy sobie zagadnienia z biologii i przedstawimy sobie "grupy" maści.
CZYM JEST W OGÓLE MAŚĆ?
Umaszczeniem lub maścią konia nazywamy barwę głównie sierści, ale i też grzywy i ogona, która uwarunkowana jest przede wszystkim genetycznie.
DAWNO, DAWNO TEMU...
Kiedyś każdy koń był o maści bułanej lub myszatej. Więc skąd wzięły się te wszystkie umaszczenia, które znamy obecnie?
Jeżeli mieliście już lekcje biologii z działu o genetyce, to powinniście już wiedzieć o tym, że oboje rodzice przekazuje swojemu potomstwu geny. Proces ten jest jednak nieidealny i może wystąpić zgubienie, zmiana czy duplikacja czegoś. Takie zjawiska nazywamy mutacjami. Jeśli mutacje nie wpływają źle na zdrowie konia, to mogą zostać przekazane jego potomstwu. Niektóre mutacje wpłynęły na kolor sierści, grzywy i ogona tych nieparzystokopytnych i w oto ten sposób pojawiły się wszystkie obecnie istniejące maści.
Człowiek znany jest z tego, że kocha to, co piękne i rzuca się w oko, więc dopiero po udomowieniu koni, w wyniku wykorzystania wielu różnych mutacji i wprowadzeniu sztucznej selekcji, możliwe stało się utrwalenie większej różnorodności maści.
PODSTAWOWE DEFINICJE
O większości z nich słyszeliście już pewnie na biologii, ale pojawia się tu też kilka nowych zagadnień!
GENETYKA - nauka o dziedziczności i zmienności organizmów, które są oparte na informacji zawartej w podstawowych jednostkach dziedziczności - genach.
DNA - jest to cząsteczka, zawierająca unikalną dla każdego żywego organizmu, informację genetyczną, czyli przekazywaną dziedzicznie informację dotycząca struktury białek budujących organizm.
GEN - podstawowa jednostka pozwalająca na dziedziczenie określonych cech. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że gen jest pewną częścią DNA.
CHROMOSOM - długa struktura składająca się z DNA zawierająca informacje genetyczne. Każdy organizm ma określoną ilość par chromosomów, konie mają ich 32, czyli łącznie 64. Mają dwie kopie każdego chromosomu - jedną odziedziczoną po matce i jedną po ojcu.
LOCUS - określony obszar chromosomu zajmowany przez dany gen.
ALLELE - Są to różne warianty (mutacje) genu. Koń dziedziczy po jednym allelu od każdego z rodziców. Oznacza to, że dla każdego genu koń ma 2 allele, które razem wpływają na kolor sierści, grzywy i ogona konia.
ALLEL DOMINUJĄCY - (wyrażony wielkimi literami) wymaga tylko jednej kopii, aby wyrazić kolor sierści konia, chyba że ma on specjalne wymagania, które muszą zostać spełnione. Koń, który ma dwie kopie allelu (na przykład (gen, który warunkuje rozjaśnienie srebrne) Z/Z) będzie wyglądał tak samo jak koń, który ma tylko jedną kopię allelu (Z/z). Wiele rozjaśnień i białych wzorów jest spowodowanych przez dominujące allele.
ALLEL RECESYWNY - (wyrażony małymi literami) ulega ekspresji tylko wtedy, gdy koń ma dwie kopie tego allelu (na przykład e/e). Zostanie stłumiony, jeśli obecny będzie dominujący allel.
NIEPEŁNA DOMINACJA - termin ten oznacza, że jeden allel nie jest w pełni dominujący nad drugim. Prowadzi to do pośredniej ekspresji, gdy obecna jest jedna kopia allelu (na przykład CR/n), i pełnej ekspresji, gdy koń ma dwie kopie allelu (CR/CR).
HOMOZYGOTA - koń jest homozygotą pod względem genu, gdy ma dwa takie same allele. Wyróżniamy: homozygotę dominującą (gdy oba allele są dominujące; przykład - A/A) i homozygotę recesywną (gdy oba allele są recesywne; przykład - a/a).
HETEROZYGOTA - koń jest heterozygotą pod względem genu, gdy ma dwa różne allele; przykład: A/a.
FENOTYP - zestaw wszystkich cech, wykształconych w trakcie rozwoju danego organizmu, które można opisać i skategoryzować. To jest wszystko to, co widać przysłowiowym gołym okiem w wyglądzie zewnętrznym konia.
GENOTYP - prosto mówiąc, to genotyp jest to pełen zestaw genów, które posiada dany organizm.
I oto już koniec męk z biologii, od tego momentu czas na same przyjemności!
PODZIAŁ MAŚCI KONI
Jak możemy podzielić umaszczenia tych zwierząt? Otóż można wyróżnić:
umaszczenia podstawowe (bazujące na genach extension i agouti, każdy koń ma oba te geny!),
modyfikatory (siwy, konopiasty, przydymiony i mączysty),
rozjaśnienia (kremowe, perłowe, bułane, szampańskie, srebrne i pieczarkowe),
białe wzory (frame overo, leopard complex (znany jako tarantowaty), splash white, KITy (tobiano, sabino1, dereszowaty, tzw. white spotting) i rabicano),
mniej znane modyfikatory, rozjaśnienia, białe wzory i mutacje genetyczne.
I oto w ten sposób przebrnęliśmy przez całe wprowadzenie! W następnym poście opowiemy sobie o genie Extasion i Agouti.
